DIERIC BOUTS. Beeldenmaker | Maria

<p>Naast Christusportretten waren ook schilderijen van Maria razend populair tijdens de late middeleeuwen. Haar verering had in de 15e eeuw namelijk een enorme vlucht genomen: Maria werd niet enkel gezien als de moeder van Christus en dus van God, maar ook als moeder van de hele mensheid en als koningin van hemel en aarde. Afbeeldingen van Maria waren dus erg gegeerd. De meeste mensen konden niet beter krijgen dan een eenvoudig bidprentje, maar de gegoede burgers klopten voor een schilderij aan bij schilders als Dieric Bouts.</p><p>Net als bij de Christusportretten kon Bouts zich voor zijn Mariaportretten baseren op een legende. Maria en het kindje Jezus zouden in levende lijve geposeerd hebben voor de heilige Lukas, die zo een portret van hen had mogen schilderen. Men geloofde zelfs dat het oorspronkelijke schilderij van de hand van de heilige Lukas bewaard was: de zogenaamde ‘Madonna van Cambrai’. Bouts baseerde zich voor heel wat van zijn Mariaportretten rechtstreeks of onrechtstreeks op dat beroemde voorbeeld, om zijn schilderijen een schijn van heiligheid te geven.</p><p>Bouts nam echter niet slaafs het voorbeeld van de ‘Madonna van Cambrai’ over, en herwerkte de composities naar de heersende mode. De relatie tussen Maria en Christus is bij Bouts veel tederder en menselijker, alsof hij een onbevangen moment tussen moeder en kind in beeld bracht. Opnieuw speelde Bouts dus met de grens tussen heiligheid en menselijkheid – een contrast dat de 15e-eeuwers wel konden smaken.</p><p>Maria was in vele opzichten de popster van de 15e eeuw. Iedereen bezat afbeeldingen van haar, en ze werd aanbeden, bezongen en geïmiteerd. Het hoeft niet te verwonderen dat de hedendaagse popcultuur nog steeds beïnvloed wordt door de beeldtaal die in de loop der eeuwen rond Maria ontwikkeld is. Popsterren als Beyoncé en Lady Gaga laten zich maar al te graag afbeelden als Maria, en mode- of documentairefotografen gebruiken typische poses en achtergronden om hun onderwerpen en modellen een verheven uitstraling te geven.</p>