DIERIC BOUTS. Beeldenmaker | Christus

<p>Volgens de legende zou Christus tijdens de kruisweg zijn gezicht afgeveegd hebben aan een doek die de heilige Veronica hem had aangeboden. Wonderbaarlijk genoeg bleef nadien op de doek een afbeelding van Christus achter – de zogenaamde Vera Icon, of het ware gelaat. Aangezien Christus op die manier een soort zelfportret aan de wereld geschonken had, zagen schilders in de Vera Icon-legende het excuus bij uitstek om Christus af te mogen beelden – iets wat de Bijbel eigenlijk verbood.</p><p>Onder invloed van de Moderne Devotie groeide in de 15e eeuw de vraag naar kleine schilderijen van de Vera Icon, bedoeld voor persoonlijke aanbidding en meditatie. Heel wat schilders speelden meteen in op die vraag. Ook Dieric Bouts produceerde met zijn atelier verschillende versies van zulke Christusportretten.</p><p>Eigen aan de werken van Bouts is de manier waarop ze Christus voorstellen: enerzijds als verheven figuur, die tijd en ruimte lijkt te overstijgen – met andere woorden, als God – en anderzijds ook net als mens van vlees en bloed, die zowel mentaal als fysiek pijn kan lijden. Die dualiteit paste volledig binnen de middeleeuwse visie op Christus als mensgeworden God. De verhouding van Christus tot het goddelijke en het menselijke werd ook uitgediept in theologische teksten, niet in het minst de geschriften van Nicolaas van Cusa (1401-1464). Bouts was dus helemaal mee met de eigentijdse filosofie en theologie.</p><p>Hoewel de Westerse wereld heel wat minder godsdienstig geworden is dan tijdens de middeleeuwen, gaan we nog steeds vergelijkbaar om met goddelijkheid en menselijkheid. Topsporters, bijvoorbeeld, worden soms gezien als halve goden die bovenmenselijke prestaties leveren, en zelfs verheerlijkt en verafgood worden. Tezelfdertijd bewonderen we hen net omwille van hun lijden, en vereenzelvigen we ons met hen als mens. Sportfotografen spelen met die dubbele opvatting door sporters zowel in hun grootsheid als in hun menselijkheid te fotograferen.</p>