DIERIC BOUTS. Beeldenmaker | Banaliteit

<p>Stel: je bent een middeleeuwse schilder en krijgt de opdracht om een historische of religieuze scène af te beelden – pakweg de kruisiging van Christus. Los van de verplichtingen die de opdrachtgever je oplegt, sta je voor een vraagstuk: hoe kan de kruisiging eruitgezien hebben? Wat beeld ik wel en niet af? Welke effect wil ik hebben op de toeschouwer?</p><p>Hoewel we nooit zeker zullen weten hoe Bouts dat aanpakte, kunnen we uit zijn schilderijen wel enkele dingen opmaken. In de werken van Bouts vind je heel wat zaken terug die niet meteen een nut of betekenis hebben: toevallige voorbijgangers, een stad op de achtergrond, enkele verloren voorwerpen op de vloer. Ze wekken de indruk geen rol te spelen in het verhaal, en dus op het eerste zicht overbodig te zijn. Toch koos Bouts ervoor ze te schilderen – mogelijk precies omwille van hun overbodigheid. De banale details die Bouts zo introduceerde in zijn schilderen, liggen namelijk helemaal in lijn met de werkelijkheid. Het dagelijkse leven is nu eenmaal banaal en vol van toevalligheden. Door die dingen niet weg te laten, maar net heel bewust af te beelden, gaf Bouts aan zijn schilderijen een zweem van realisme – alsof ze écht konden plaatsgevonden hebben. Voor Bouts was een kruisiging van Christus dus niet enkel een kruisiging van Christus, maar ook een groep willekeurige omstaanders, een kudde schapen op een heuvel, of een wandelaar in de verte.</p><p>De film ‘Il Vangelo Secondo Matteo’ van de Italiaanse regisseur Pier Paolo Pasolini (1922-1975) vertelt het levensverhaal van Christus zoals het beschreven staat in het evangelie van Matteüs. Pasolini werkte voor de film niet samen met professionele acteurs, maar met amateurs en lokale bewoners van de dorpjes die als decor dienden. Bovendien filmde hij hen soms op onbewaakte momenten en zonder dat ze het wisten, om hun authentieke reacties op beeld te krijgen. Pasolini zocht dus in de banaliteit van het alledaagse naar de kern van het evangelieverhaal.</p>